Bedrijfseconomisch ontslag: wat zijn jouw rechten?
Je hoort het van de ene op de andere dag: jouw functie komt te vervallen. Er wordt gesproken over “reorganisatie”, “bezuinigingen” of een “slechte financiële situatie”. Maar wat betekent dat nu precies voor jou en wat mag je verwachten?
Wat is een bedrijfseconomisch ontslag?
Bedrijfseconomisch ontslag is ontslag op initiatief van de werkgever vanwege redenen die liggen in de bedrijfsvoering. Denk aan:
- Slechte financiële resultaten van het bedrijf
- Reorganisatie waarbij functies vervallen of worden samengevoegd
- Technologische vervanging van werkzaamheden
- Inkrimping door verlies van opdrachten of omzet
- Faillissement of surseance van betaling
De werkgever moet deze reden kunnen aantonen. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk is “bedrijfseconomische noodzaak” niet altijd zo zwart-wit als werkgevers het doen voorkomen.
De drie routes naar een bedrijfseconomisch ontslag
Als een werkgever je wil ontslaan wegens bedrijfseconomische redenen, zijn er twee wegen:
1. Via het UWV De meest gebruikte route bij collectief of individueel ontslag wegens bedrijfseconomische redenen. De werkgever vraagt een ontslagvergunning aan bij het UWV. Het UWV toetst of de ontslaggrond deugdelijk onderbouwd is én of het afspiegelingsbeginsel correct is toegepast.
2. Via de kantonrechter Minder gebruikelijk voor puur bedrijfseconomisch ontslag, maar wel mogelijk. De rechter beoordeelt dan of er een redelijke grond voor ontslag is.
3. Via een vaststellingsovereenkomst (VSO) In de praktijk kiezen veel werkgevers voor een minnelijke regeling: de VSO. Hierbij wordt ontslag overeengekomen zonder tussenkomst van het UWV of de rechter. Dit lijkt sneller en makkelijker maar alleen als de voorwaarden kloppen.
Het afspiegelbeginsel: Wie gaat er als eerst
Bij bedrijfseconomisch ontslag mag een werkgever niet zomaar kiezen wie er weg moet. De wet schrijft het afspiegelingsbeginsel voor (artikel 11 van de Ontslagregeling).
Dit houdt in dat werknemers worden ingedeeld in leeftijdsgroepen (15–25 jaar, 25–35 jaar, 35–45 jaar, 45–55 jaar, 55 jaar en ouder) per uitwisselbare functiegroep. Binnen elke groep geldt: degene met het kortste dienstverband gaat als eerste.
Dit principe beschermt tegen willekeur. Wordt het niet correct toegepast, dan is de ontslagvergunning aanvechtbaar.
De transitievergoeding: Waar heb je recht op?
Sinds 1 januari 2020 heeft iedere werknemer die wordt ontslagen — ongeacht de duur van het dienstverband — recht op een transitievergoeding, mits het ontslag op initiatief van de werkgever plaatsvindt.
De berekening is als volgt:
- 1/3 maandsalaris per gewerkt jaar
- De vergoeding is gemaximeerd op € 98.000 bruto (grens 2024), of één jaarsalaris als dat hoger is
Let op: bij een VSO moet de transitievergoeding expliciet opgenomen zijn. Werkgevers bieden soms een “vergoeding” die lager uitvalt, of ze rekenen er andere kosten tegenin. Laat dit altijd controleren.
WW rechten
Een belangrijk punt bij bedrijfseconomisch ontslag via een VSO: de einddatum moet aansluiten op de wettelijke opzegtermijn. Eindigt de VSO eerder, dan loop je het risico dat het UWV je WW-uitkering vertraagt of afwijst wegens “verwijtbare werkloosheid”.
Eisen voor WW bij ontslag via VSO:
- Het initiatief voor ontslag lag bij de werkgever
- De VSO bevat een neutrale ontslagreden (bedrijfseconomisch)
- De einddatum houdt rekening met de opzegtermijn
- Er staat geen concurrentiebeding dat je actief belemmert
Wat staat er vaak in een VSO en waar moet je op letten?
Een vaststellingsovereenkomst bij bedrijfseconomisch ontslag bevat doorgaans:
- De ontslagdatum
- De hoogte van de vergoeding (transitie + eventueel een aanvullende ontslagvergoeding)
- Een finale kwijting (je tekent af dat je geen verdere claims indient)
- Een geheimhoudingsbepaling
- Soms een concurrentiebeding of relatiebeding
Waar je op moet letten:
- Is de vergoeding correct berekend?
- Is de einddatum in lijn met jouw opzegtermijn?
- Klopt de formulering voor je WW-aanvraag?
- Zijn er clausules die je toekomst beperken?
Je hebt na ondertekening 14 dagen bedenktijd om de VSO te herroepen zonder opgave van reden. Na die termijn is de overeenkomst bindend.
Wat kun je doen als het niet eens bent?
Ben je van mening dat het ontslag niet terecht is, of dat de aangeboden voorwaarden niet kloppen? Dan zijn er meerdere opties:
Onderhandelen over de hoogte van de vergoeding of de voorwaarden
De VSO weigeren en het UWV of de rechter laten oordelen
Juridisch advies inwinnen voordat je tekent
Een VSO ondertekenen zonder te weten wat erin staat, is een van de meest gemaakte fouten bij ontslag. Eenmaal getekend en na de bedenktijd, is er weinig meer terug te draaien.
